Druga wojna światowa to jedno z najbardziej tragicznych wydarzeń w historii Polski. Wojska niemieckie wkroczyły na teren obecnego powiatu radziejowskiego w drugim tygodniu kampanii wrześniowej. Radziejów został zajęty przez oddziały Wehrmachtu w sobotę, 9 września, a Nieszawa, ówczesna stolica powiatu, dzień wcześniej, 8 września.
Porażka w kampanii wrześniowej i brak realnej pomocy ze strony sojuszników Francji i Wielkiej Brytanii, wywołały szok w polskim społeczeństwie, które wierzyło w siłę swojej armii i trwałość zawartych paktów. Nie oznaczało to jednak, że Polacy poddali się okupantom. Na ziemiach obecnego powiatu radziejowskiego, podobnie jak w całej okupowanej Polsce, natychmiast zaczęły powstawać organizacje konspiracyjne.
Pamięć o walce z okupantem często skupia się na wielkich, ogólnopolskich zrywach. Niezmiernie ważne jest jednak, by nie zapominać o działalności lokalnych grup, które odegrały kluczową rolę. Ich działalność obejmowała nie tylko akcje sabotażowe i dywersyjne, ale także tajne nauczanie, wydawanie podziemnej prasy, pomoc potrzebującym oraz tworzenie struktur administracyjnych państwa podziemnego. Pamięć o tych lokalnych bohaterach jest również ważna ze względu na naszą tożsamość. To dzięki nim możemy poczuć, że historia narodu to także historia naszej „małej ojczyzny”.
Apel o pomoc w uzupełnianiu historii
Celem naszej pracy jest uzupełnienie historii konspiracji na terenie powiatu radziejowskiego. Jeśli posiadasz jakiekolwiek informacje dotyczące podziemnego ruchu oporu – wspomnienia, zdjęcia, dokumenty lub relacje rodzinne – prosimy o ich przekazywanie do Towarzystwa Miłośników Kujaw w Radziejowie. Twoja wiedza może pomóc w pełnym odtworzeniu historii naszego regionu.
Sławomir Augustyniak