Znamienite dzieje o\u015brodka hafciarskiego w Radziejowie<\/strong><\/p>\nW drugiej po\u0142owie XIX wieku w radziejowskiej rodzinie Zygler\u00f3w przysz\u0142a na \u015bwiat c\u00f3rka Joanna (1875-1954), kt\u00f3ra opanowa\u0142a w mistrzowski spos\u00f3b sztuk\u0119 haftu. Dok\u0142adnie nie wiemy, gdzie nauczy\u0142a si\u0119 wyszywa\u0107 po kujawsku. Mo\u017cemy jedynie przypuszcza\u0107, \u017ce w przyklasztornej lub dworskiej pracowni. Tego typu warsztaty by\u0142y bardzo popularne w tamtym czasie, w kt\u00f3rych ubogie, lecz zdolne m\u0142ode dziewczyny, uczy\u0142y si\u0119 tego r\u0119kodzie\u0142a, staj\u0105c si\u0119 specjalistkami. Pani Joanna wykonywa\u0142a czepce, zwane te\u017c kopkami oraz fartuchy i inne elementy stroju kujawskiego, kt\u00f3re na prze\u0142omie XIX i XX wieku by\u0142y jeszcze powszechnie noszone. Prace sprzedawa\u0142a podczas odbywaj\u0105cych si\u0119 w okolicy targ\u00f3w i jarmark\u00f3w, nierzadko docieraj\u0105c te\u017c do Inowroc\u0142awia czy Kruszwicy. Haftowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c na zam\u00f3wienia. Swoje umiej\u0119tno\u015bci, ju\u017c jako p. Chmielewska, przekaza\u0142a pi\u0119ciu c\u00f3rkom oraz wyszkoli\u0142a wiele uczennic. Nale\u017ca\u0142y one do wybitnych, powojennych hafciarek, upowszechniaj\u0105cych regionalne r\u0119kodzie\u0142o, kt\u00f3rych tw\u00f3rczo\u015b\u0107 znana jest do dzi\u015b,a wiele prac znajduje si\u0119 w zbiorach Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzy\u0144skiej we W\u0142oc\u0142awku. Kontynuatorkami by\u0142y: Maria Szewczyk (1901-1995), mieszkaj\u0105ca w \u015ami\u0142owicach, od 1973 roku cz\u0142onkini Stowarzyszenia Tw\u00f3rc\u00f3w Ludowych, Kazimiera Polankiewicz (1903-1963), Stanis\u0142awa Ignasiak (1908-1984), Leokadia Machtyl (1916-2007). Jedynie Cecylia nie podj\u0119\u0142a rodzinnych tradycji.<\/p>\n
Od ko\u0144ca l. 50. XX wieku, muzeum we W\u0142oc\u0142awku organizowa\u0142o konkursy na kujawski haft i inne dziedziny sztuki ludowej. Dzi\u0119ki nim i popularno\u015bci haftu w Radziejowie, za spraw\u0105 c\u00f3rek p. J. Chmielewskiej, wiele \u00f3wcze\u015bnie \u017cyj\u0105cych pa\u0144, r\u00f3wnie\u017c si\u0119gn\u0119\u0142o po ig\u0142\u0119. I w ten spos\u00f3b ,,\u0142a\u0144cuszek\u201d tw\u00f3rczo\u015bci nie zosta\u0142 przerwany. Do tego pokolenia wpisa\u0142y si\u0119: Stanis\u0142awa Karpi\u0144ska (1911-1985), Zofia Lewandowska (1914- 1989), Lucyna Nowacka (1889-1961), Krystyna Wojciechowska (1919-2010) i nieco mniej znane, J\u00f3zefa Konopacka (1896-1969) i Kazimiera K\u0119pska (1943 r.) oraz Helena J\u0119drzejewska (1914-1991). Bra\u0142y udzia\u0142 we wspomnianych konkursach we W\u0142oc\u0142awku, w latach 1956-1986.<\/p>\n
Do zbior\u00f3w etnograficznych muzeum zosta\u0142y zakupione prace radziejowskich tw\u00f3rczy\u0144 (czepce, fartuchy, ko\u0142nierzyki, bielizna sto\u0142owa). Do dzisiejszego dnia, zar\u00f3wno w Radziejowie, jak i okolicy haftuje wiele pa\u0144. Tworz\u0105 g\u0142\u00f3wnie dla przyjemno\u015bci, dla siebie i najbli\u017cszych. Bior\u0105 udzia\u0142 w warsztatach haftu organizowanych przez Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Kujaw oraz r\u00f3\u017cnych imprezach o charakterze folklorystycznym. Nale\u017c\u0105 do nich: z Radziejowa- Henryka Adamczewska, Teresa Gadzinowska, Irena Klimaszewska, Emilia Kr\u00f3lczak, Ewa Smykowska, Ewa Szmydt, z Osi\u0119cin- Aniela Leszczy\u0144ska i Marianna Ma\u0142kowska oraz Anna Ma\u0144kowska z Byczyny. Znanymi tw\u00f3rczyniami, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cymi z muzeum we W\u0142oc\u0142awku s\u0105 tak\u017ce Jadwiga Reska (hafciarka i koronkarka) z Radziejowa oraz Maria Nowak (od 2002 r. cz\u0142onkini Stowarzyszenia Tw\u00f3rc\u00f3w Ludowych) z Osi\u0119cin.<\/p>\n
Kujawski str\u00f3j kobiecy zacz\u0119to zdobi\u0107 w pocz\u0105tkach 2. po\u0142owy XIX wieku. Pierwsze wzory pojawi\u0142y si\u0119 na czepcach, kt\u00f3re posiada\u0142y workowat\u0105 g\u0142\u00f3wk\u0119 i zdobione by\u0142y w kompozycj\u0105 o uk\u0142adzie pasowym z\u0142o\u017conym z trzech r\u00f3zg. Od l.70. XIX w. g\u0142\u00f3wka jest mniejsza, lecz nadal z haftowanym denkiem i obszytkiem wok\u00f3\u0142 twarzy, zdobionym riuszk\u0105, czyli dekoracyjn\u0105 koronk\u0105. Typowa kopka powinna posiada\u0107 jeden z charakterystycznych uk\u0142ad\u00f3w kompozycyjnych: osiowo-symetryczny, centralny lub rzadziej asymetryczny, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 kr\u00f3tkie ga\u0142\u0105zki, ma\u0142e listki o r\u00f3\u017cnych kszta\u0142tach i kwiatki. Czepiec, zwany czepkiem lub kopk\u0105, to nakrycie noszone wy\u0142\u0105cznie przez m\u0119\u017catki z okazji \u015bwi\u0105t ko\u015bcielnych i du\u017cych uroczysto\u015bci rodzinnych, do kt\u00f3rych obowi\u0105zkowo zak\u0142ada\u0142y chustki jedwabnice. By\u0142y to oryginalne, jedwabne chusty produkowane w Lyonie, najcz\u0119\u015bciej w kolorach szafirowym, fioletowym, zielonym i \u017c\u00f3\u0142tym z mieni\u0105cym si\u0119 , ozdobnym szlakiem, utkanym z b\u0142yszcz\u0105cych nici jasnoz\u0142otych i ciemnoczerwonych, przypominaj\u0105cych barwne pi\u00f3ra szyi kaczora, st\u0105d powszechna ich nazwa to kaczor\u00f3wka.<\/p>\n
Nast\u0119pnie zacz\u0119to haftowa\u0107 bia\u0142e, p\u0142\u00f3cienne lub batystowe ko\u0142nierzyki i kryzy, na kt\u00f3rych najlepiej wygl\u0105daj\u0105 drobne motywy kwiatowe i dziurki biegn\u0105ce wzd\u0142u\u017c zewn\u0119trznej kraw\u0119dzi. Natomiast na g\u0142adkich i szerokich fartuchach z p\u0142\u00f3tna lub inletu, haft zakomponowany jest w postaci szlaku wzd\u0142u\u017c bok\u00f3w i do\u0142u oraz na ko\u0144cu wi\u0105za\u0144. Noszone by\u0142y te\u017c fartuchy tiulowe, kt\u00f3re zdobiono przede wszystkim motywami geometrycznymi. Pod wierzchni\u0105 sp\u00f3dnic\u0119 Kujawianki zak\u0142ada\u0142y dwa rodzaje halek. Bia\u0142e p\u0142\u00f3cienne, szyte w kliny lub wyko\u0144czone w dole mocno marszczon\u0105 falban\u0105, zdobione rytmicznie powtarzaj\u0105cymi si\u0119 ma\u0142ymi kwiatkami, kr\u00f3tkimi ga\u0142\u0105zkami i dziurkami w dolnej cz\u0119\u015bci klin\u00f3w lub falbany. Czerwone halki, najcz\u0119\u015bciej szyte by\u0142y z flaneli, proste i przymarszczone w pasie, o podobnych motywach.<\/p>\n
Kujawskie wyszycia nale\u017c\u0105 do tzw. haftu bia\u0142ego, zwanego bia\u0142ym szyciem, swobodnie nak\u0142adanego na materia\u0142 (batyst, mu\u015blin, tiul, p\u0142\u00f3tno) i wykonywanego kr\u00f3tkimi \u015bciegami, bawe\u0142niczk\u0105 lub at\u0142askiem. Jedynie na halkach piekielnicach stosowano nici w kolorze czarnym. Najcz\u0119stsze \u015bciegi to sznureczek, at\u0142asek pod\u015bcie\u0142any, wa\u0142eczek, \u015bcieg za ig\u0142\u0105 pojedynczy lub wielokrotny, dziergany, dziureczkowy. Stosowano te\u017c aplikacje (tiulowe lub p\u0142\u00f3cienne), technik\u0119 snutkow\u0105 oraz przewlekanie.<\/p>\n
Haft kujawski, obok innych dziedzin tw\u00f3rczo\u015bci i zwyczaj\u00f3w, jest widocznym przejawem tradycyjnego dziedzictwa niematerialnego w wojew\u00f3dztwie kujawsko-pomorskim. Przekazywany jest od ponad stu lat z pokolenia na pokolenie, a obecnie przez r\u00f3\u017cne instytucje kultury.<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
We wsp\u00f3\u0142pracy z Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzy\u0144skiej we W\u0142oc\u0142awku Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Kujaw zorganizowa\u0142o w Izbie Regionalnej wystaw\u0119 haftu kujawskiego. Mo\u017cna na niej zobaczy\u0107 ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t eksponat\u00f3w pochodz\u0105cych ze zbior\u00f3w w\u0142oc\u0142awskiego Muzeum, zbior\u00f3w TMK oraz od os\u00f3b prywatnych. S\u0105 przepi\u0119kne czepce, fartuchy, bielizna sto\u0142owa. Podziwia\u0107 mo\u017cna hafty kujawskie wykonane na\u2026 Czytaj dalej → <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":387,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-368","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-izba-regionalna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=368"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":534,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/368\/revisions\/534"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/387"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"http:\/\/www.tmkradziejow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/17-300x169.jpg\")
<\/p>\n