{"id":1061,"date":"2025-09-10T10:41:49","date_gmt":"2025-09-10T08:41:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?p=1061"},"modified":"2025-09-10T10:41:49","modified_gmt":"2025-09-10T08:41:49","slug":"zrodla-do-dziejow-radziejowa-vol-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?p=1061","title":{"rendered":"\u201e\u0179r\u00f3d\u0142a do dziej\u00f3w Radziejowa\u201d vol.4"},"content":{"rendered":"\n

Nasz czwarty post \u201e\u0179r\u00f3de\u0142 do dziej\u00f3w Radziejowa\u201d chcieliby\u015bmy po\u015bwi\u0119ci\u0107 miejscowemu cechowi kowali. Na \u0142amach \u201eGazety Rzemie\u015blniczej\u201d, tygodnika wydawanego w Warszawie od 1884 r., w lipcu 1921 r. opublikowano interesuj\u0105cy artyku\u0142 przedstawiaj\u0105cy stan radziejowskiego rzemios\u0142a w pierwszych latach Polski Odrodzonej. Mo\u017cemy w nim przeczyta\u0107, \u017ce Radziej\u00f3w, jako \u201e \u2026 miasto \u2026 jedno z najstarszych na Kujawach by\u0142o stolic\u0105 powiatu prowadz\u0105c o\u017cywione interesy. Egzystowa\u0142o w nim wtedy kilkana\u015bcie cech\u00f3w, po kt\u00f3rych pozosta\u0142o zamglone wspomnienie w postaci starych piecz\u0119ci. Obecnie figuruje jeden cech kowali, wobec kt\u00f3rego obserwator \u017cycia rzemie\u015blniczego staje zdumiony. Ostatnie zebranie cechowe odby\u0142o si\u0119 przed 30 laty. Starsze\u0144stwo cechu przechodzi z osoby na osob\u0119 wed\u0142ug uznania ust\u0119puj\u0105cego lub umieraj\u0105cego starszego. Wyzwoliny odprawia starszy wed\u0142ug swego uznania. Burmistrz miasta podpisuje wprawdzie dyplomy, lecz ani on, ani obecny starszy cechu nie s\u0142yszeli nigdy o egzystencji ustawy rzemie\u015blniczej. \u017badnych ksi\u0105\u017cek cechowych, a tym bardziej kasowych od pokole\u0144 nie ma. \u015awiat rzemie\u015blniczy [Radziejowa] dosy\u0107 liczny: szewc\u00f3w 22 (\u017byd\u00f3w \u2013 2), kowali 7, \u015blusarzy 2, piekarzy 8 (\u017byd\u00f3w \u2013 3), rze\u017anik\u00f3w 6 (\u017byd\u00f3w \u2013 1), cie\u015bli i stolarzy 11, rymarzy 5, krawc\u00f3w 12 (\u017byd\u00f3w \u2013 10), m\u0142ynarzy 5, blacharzy 2 (\u017bydzi). Mimo tego stanu przechowuj\u0105 si\u0119 jeszcze dawne tradycje cech\u00f3w, odzwierciedlaj\u0105c si\u0119 w pragnieniu wznowienia cech\u00f3w i organizacji rzemie\u015blniczych. W zakresie przemys\u0142u widzimy: m\u0142yn motorowy, mleczarni\u0119, olejarni\u0119, podupad\u0142y warsztat mechaniczny. I kooperatywa. Drobny handel r\u00f3wnowa\u017cy si\u0119 w r\u0119kach polskich i \u017cydowskich, przy czym wida\u0107 wzrost handlu polskiego w dziale kolonialnym i manufakturze\u201d.
D\u0105\u017cenia do reaktywowania organizacji cechowych uda\u0142o si\u0119 wreszcie zrealizowa\u0107 w 1923 r., kiedy Antoni Gi\u017cy\u0144ski, Micha\u0142 Skonieczny, Franciszek Skonieczny, Adolf Ochenkowski, Roman Majchrowicz, Antoni Skonieczny, Jan Krasucki, Boles\u0142aw Ulatowski, Wawrzyniec Gorzycki oraz Franciszek Kaczmarek utworzyli \u201eCech Kowali w Radziejowie\u201d. Ksi\u0119g\u0119 posiedze\u0144 cechowych z lat 1923-1927 mo\u017cemy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie odnale\u017a\u0107 w Archiwum Pa\u0144stwowym w Toruniu Oddzia\u0142 we W\u0142oc\u0142awku (zesp\u00f3\u0142 nr 477), niemniej bogatsze materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe dotycz\u0105ce radziejowskich cech\u00f3w w okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego znajduj\u0105 si\u0119 w Archiwum Pa\u0144stwowym w Bydgoszczy, w ramach zespo\u0142u nr 652 \u201eIzba Rzemie\u015blnicza w Grudzi\u0105dzu\u201d. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c dokument ze zbior\u00f3w Pana Szymona Szynkowskiego prezentuj\u0105cy dzieje cechu mularzy (murarzy), kt\u00f3rego skany s\u0105 dost\u0119pne w Radziejowskiej Bibliotece Cyfrowej.<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Michalski<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n

\n\n\t\n\t
\n\t\t
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>
\n\t
<\/div>\n\n\t
\n\n\t\t<\/a>\"\"\n\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\n\t<\/div>\n\n<\/div>\t\t\n\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t