{"id":1023,"date":"2025-08-30T14:11:56","date_gmt":"2025-08-30T12:11:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?p=1023"},"modified":"2025-08-30T14:14:46","modified_gmt":"2025-08-30T12:14:46","slug":"o-pochodzie-czarnego-krzyza-franciszka-becinskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?p=1023","title":{"rendered":"O \u201ePOCHODZIE CZARNEGO KRZY\u017bA\u201d FRANCISZKA BECI\u0143SKIEGO"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>
\n

W przysz\u0142ym roku minie dwudziesta rocznica wydania ksi\u0105\u017cki Franciszka Beci\u0144skiego \u201ePoch\u00f3d czarnego krzy\u017ca\u201d, wojennej kroniki pisanej z nara\u017ceniem \u017cycia autora i jego rodziny, w pierwszych miesi\u0105cach okupacji hitlerowskiej, przez znanego na Kujawach poet\u0119 \u2013 kowala spod P\u0142owiec. Po II wojnie \u015bwiatowej wiele lat zabiega\u0142 on bezskutecznie o publikacj\u0119 swoich pami\u0119tnik\u00f3w, ale si\u0119 jej nie doczeka\u0142 ze wzgl\u0119du na cenzur\u0119. Prze\u017cycia, przemy\u015blenia i pogl\u0105dy pisarza zawarte z pe\u0142n\u0105 szczero\u015bci\u0105 na stronicach \u201ePochodu\u2026\u201d nijak nie przystawa\u0142y do nowej socjalistycznej rzeczywisto\u015bci. Zbyt wiele w nich wiary i religijno\u015bci, ale tak\u017ce polityki i problem\u00f3w spo\u0142ecznych. W kwietniu 2006 roku ukaza\u0142 si\u0119 wreszcie pierwszy i jedyny do tej pory, nak\u0142ad \u201ePochodu czarnego krzy\u017ca\u201d, wydany przez \u201eWydawnictwo Urba\u0144ski\u201d z Torunia, a uroczysta promocja zorganizowana przez \u00f3wczesn\u0105 dyrektor biblioteki, Pani\u0105 Halin\u0119 Paczkowsk\u0105, mia\u0142a miejsce w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Radziejowie, nosz\u0105cej imi\u0119 poety, przy udziale miejscowych w\u0142adz, cz\u0142onk\u00f3w rodziny autora, \u015brodowisk o\u015bwiatowych, lokalnego radia i prasy. Opracowaniem historycznym tekstu zaj\u0105\u0142 si\u0119 dr Andrzej Cie\u015bla, natomiast wst\u0119pem opatrzy\u0142a Anna Skrzypi\u0144ska. Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a \u017cyczliwie przyj\u0119ta przez mi\u0142o\u015bnik\u00f3w historii naszego regionu, obecnie jednak nieco o zapiskach Beci\u0144skiego zapomniano. Mo\u017ce spowodowa\u0142 to niewielki nak\u0142ad (500 egzemplarzy), a mo\u017ce nowe pokolenie czytelnik\u00f3w nie zna tej warto\u015bciowej pozycji, co jest powodem, by o niej przypomnie\u0107. W tym celu przytoczmy fragment wst\u0119pu do \u201ePochodu czarnego krzy\u017ca\u201d, zach\u0119caj\u0105c jednocze\u015bnie do lektury ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>
\n

\u201eNajtrafniej sklasyfikowa\u0142 gatunkowo zapiski ojca Adam Beci\u0144ski, nazywaj\u0105c je kronik\u0105 literack\u0105. Okre\u015blenie tym celniejsze, gdy czytelnik zwr\u00f3ci uwag\u0119 na olbrzymi\u0105 dba\u0142o\u015b\u0107 \u201ekronikarza\u201d o wierne odtworzenie fakt\u00f3w i atmosfery ostatnich dni sierpnia 1939 roku oraz pierwszych wojennych miesi\u0119cy. Z tego powodu proza poety \u2013 kowala przedstawia du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107 dokumentaln\u0105. W zagrodzie Beci\u0144skich, niczym w przydro\u017cnej austerii, zatrzymywali si\u0119 strudzeni uciekinierzy z Pomorza i Kujaw przyjmowani \u201eczym chata bogata\u201d. Ka\u017cdy z nich mia\u0142 do przekazania swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 opowie\u015b\u0107, z kt\u00f3rej wy\u0142ania\u0142a si\u0119 tragedia ca\u0142ego narodu. Po informacje wyrusza\u0142 te\u017c Beci\u0144ski do pobliskich dwor\u00f3w, do Osi\u0119cin i Radziejowa, g\u0142\u0119boko prze\u017cywaj\u0105c wie\u015bci o wypadkach zachodz\u0105cych setki kilometr\u00f3w od Pilichowa. Pocz\u0105tkowa nadzieja w si\u0142\u0119 polskiej armii, potem w pomoc sojusznik\u00f3w, stopniowo, pod wp\u0142ywem zaistnia\u0142ych wydarze\u0144, przeistacza\u0142a si\u0119 w przygn\u0119bienie. Temu stanowi nie towarzyszy\u0142a jednak rezygnacja. Autor analizowa\u0142 przyczyny kl\u0119ski wrze\u015bniowej, obwiniaj\u0105c sanacyjny rz\u0105d.[\u2026] Szuka\u0142 wreszcie dr\u00f3g dla przysz\u0142ej wolnej Polski.[\u2026]<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 dokumentaln\u0105 maj\u0105 te fragmenty, gdzie relacjonuje Beci\u0144ski \u2013 dziennikarz. Szko\u0142\u0119 felietonu przeszed\u0142 w latach trzydziestych, kiedy by\u0142 korespondentem prasy regionalnej. Wyrobienie literackie oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 obserwacji pomog\u0142y mu w interesuj\u0105cej formie odtworzy\u0107 wydarzenia, kt\u00f3rych by\u0142 \u015bwiadkiem lub uczestnikiem, a nabyte wcze\u015bniej do\u015bwiadczenie sprawi\u0142o, \u017ce dba\u0142 o rzetelno\u015b\u0107 przedstawianych informacji.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Oto kilka szczeg\u00f3lnie wymownych fragment\u00f3w ksi\u0105\u017cki Franciszka Beci\u0144skiego, z kt\u00f3rych przebija troska o losy ojczyzny, istnienie narodu oraz patriotyzm i humanizm w najczystszej, bo bezinteresownej formie.<\/p>\n\n\n\n

\u201eMieszka\u0144cy mojej wioski gromadzili si\u0119 oko\u0142o woz\u00f3w uciekaj\u0105cej ludno\u015bci, rozmawiali, wypytywali o wypadki wojenne, karmili zg\u0142odnia\u0142e dzieci mlekiem i chlebem. Przecie\u017c w tej rzeszy uciekaj\u0105cych byli nasi bracia, tej samej krwi nar\u00f3d \u2013 jeszcze par\u0119 dni temu maj\u0105cy sw\u00f3j w\u0142asny wszelaki dostatek, a dzi\u015b ju\u017c tu\u0142acze bezdomni, uchodz\u0105cy po prostu bez kierunku i bez celu w\u0142a\u015bciwego.<\/p>\n\n\n\n

Przed samym wieczorem uda\u0142em si\u0119 na rowerze do Radziejowa Kujawskiego.<\/p>\n\n\n\n

Gdy dotar\u0142em do P\u0142owiec, ca\u0142a szosa, jak okiem si\u0119gn\u0105\u0107 mog\u0142em, po sam Radziej\u00f3w, ja\u015bniej\u0105cy w przedwieczornej po\u015bwiacie na wynios\u0142ym wzg\u00f3rzu \u2013 zalana by\u0142a wozami, ludno\u015bci\u0105 id\u0105c\u0105 pieszo i p\u0119dzonymi gromadami byd\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Wszystko to pcha\u0142o si\u0119, t\u0142oczy\u0142o w jakim\u015b panicznym pop\u0142ochu z krzykiem i nawo\u0142ywaniem. D\u0142ugie drabiniaste wozy zaprz\u0119\u017cone w cztery konie, ma\u0142e woziki, bryczki, powozy i karety l\u015bni\u0105ce jak lustra czerni\u0105 swoich lakier\u00f3w, r\u0119czne w\u00f3zeczki napi\u0119trzone t\u0142umoczkami, a ci\u0105gnione ju\u017c ostatnim wysi\u0142kiem przez kobiety i dzieci.<\/p>\n\n\n\n

– M\u0105\u017c na wojnie, a ja uciekam z dzie\u0107mi \u2013 m\u00f3wi blada od wysi\u0142ku kobieta. [\u2026]\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201eDrog\u0105 cofa\u0142o si\u0119 wojsko. Wlok\u0142y si\u0119 z trudem po piaszczystej drodze niezliczone wozy, skrzypi\u0105ce przejmuj\u0105co pod za\u0142adowanym ci\u0119\u017carem.[\u2026] Powr\u00f3ci\u0142em do mieszkania i w ubraniu rzuci\u0142em si\u0119 na \u0142\u00f3\u017cko. W duszy mojej odezwa\u0142y si\u0119 teraz dalekie wspomnienia wojny polsko \u2013 bolszewickiej.<\/p>\n\n\n\n

Owe m\u0119cz\u0105ce pochody nocne o g\u0142odzie i ch\u0142odzie przez szerokie stepowe pustkowie kresowe, te bezustanne walki, podjazdy, po\u015bcigi i odwroty raptowne\u2026<\/p>\n\n\n\n

Jak\u017ce zazdro\u015bci\u0142em w tej chwili doli tym oto szarym \u017co\u0142nierzom, kt\u00f3rzy Ojczy\u017anie mog\u0105 ofiarowa\u0107 swoje trudy, swoj\u0105 \u017co\u0142niersk\u0105 m\u0119k\u0119, kt\u00f3ra zostanie przecie\u017c nareszcie uwie\u0144czona jak\u0105\u015b wielk\u0105 glori\u0105 zwyci\u0119stwa, z\u0142o\u017conego na o\u0142tarzu Polski.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201e\u2026wielu ludzi koczowa\u0142o po prostu poza domem z obawy przed aresztowaniem, przed wysiedleniem lub gro\u017ab\u0105 wywiezienia do pracy w Niemczech. Prawie ka\u017cdego dnia w\u015br\u00f3d przechodz\u0105cych drog\u0105 wiejsk\u0105 mog\u0142em zauwa\u017cy\u0107 obce postacie, jak b\u0105d\u017a byli ubrani, wystraszeni i bardzo n\u0119dzni. Bardzo ostro\u017cnie zachodzili do chat, by si\u0119 po\u017cywi\u0107 i dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b. Spali gdzie si\u0119 da\u0142o. Najcz\u0119\u015bciej w polu, w stogach s\u0142omy.<\/p>\n\n\n\n

Byli mi\u0119dzy nimi i tacy, co z protektoratu przez granic\u0119 si\u0119 przedarli. Szukali teraz jakiego\u015b oparcia, przytu\u0142ku i mo\u017cliwo\u015bci jakiej\u015b egzystencji.<\/p>\n\n\n\n

Nie posiadali \u017cadnych dowod\u00f3w osobistych. Wa\u017cny to problem \u017cyciowy. Po przemy\u015bleniu dok\u0142adnym zabra\u0142em si\u0119 do zaradzenia temu. Nale\u017cy zdoby\u0107 gdzie\u015b blankiety z piecz\u0105tkami. W tym czasie przypadek mnie skontaktowa\u0142 z doktorem stomatologii Kajkowskim z Poznania. Zbieg\u0142 po prostu przed wywiezieniem do lagru i w Radziejowie Kujawskim znalaz\u0142 zatrudnienie w magistracie jako biuralista \u015bwietnie w\u0142adaj\u0105cy kilku j\u0119zykami. Znane mu by\u0142o moje nazwisko, wi\u0119c \u0142atwo nam by\u0142o si\u0119 porozumie\u0107. Dosta\u0142em od niego kilkadziesi\u0105t blankiet\u00f3w dowodowych z piecz\u0105tk\u0105 \u2013 tylko do wype\u0142nienia.<\/p>\n\n\n\n

Kochany dr Kajkowski nie pomy\u015bla\u0142 mo\u017ce o tym nigdy, jak wielk\u0105 odda\u0142 tym przys\u0142ug\u0119 dla naszej polskiej sprawy czasu hitlerowskiego najazdu.<\/p>\n\n\n\n

Ilu i jakich ludzi zaopatrzy\u0142em w dowody osobiste?<\/p>\n\n\n\n

Listy nie prowadzi\u0142em. A nawet wola\u0142em nie utrwala\u0107 w pami\u0119ci nazwisk ludzi, kt\u00f3rym pomog\u0142em w czasie okupacji. Przemawia\u0142a za tym praktyczna przezorno\u015b\u0107 konspiracyjna.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201ePoch\u00f3d czarnego krzy\u017ca trwa.<\/p>\n\n\n\n

Kto mu si\u0119 ostoi? Kto zostanie tu na stra\u017cy tej ziemi, a\u017ceby mow\u0105 swoj\u0105 da\u0107 \u015bwiadectwo, \u017ce my\u015bmy tu prawie dziedzice od tysi\u0105ca lat. Tu w tej ziemi na ka\u017cdym niemal kroku wida\u0107 odwieczne \u015blady ojc\u00f3w naszych\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Anna Skrzypi\u0144ska<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W przysz\u0142ym roku minie dwudziesta rocznica wydania ksi\u0105\u017cki Franciszka Beci\u0144skiego \u201ePoch\u00f3d czarnego krzy\u017ca\u201d, wojennej kroniki pisanej z nara\u017ceniem \u017cycia autora i jego rodziny, w pierwszych miesi\u0105cach okupacji hitlerowskiej, przez znanego na Kujawach poet\u0119 \u2013 kowala spod P\u0142owiec. Po II wojnie \u015bwiatowej wiele lat zabiega\u0142 on bezskutecznie o publikacj\u0119 swoich pami\u0119tnik\u00f3w,\u2026 Czytaj dalej → <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1024,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1023","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1023","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1023"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1023\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1031,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1023\/revisions\/1031"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}