{"id":887,"date":"2025-04-07T09:46:51","date_gmt":"2025-04-07T07:46:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?page_id=887"},"modified":"2025-05-30T09:49:55","modified_gmt":"2025-05-30T07:49:55","slug":"kosciol-sw-jana-chrzciciela","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?page_id=887","title":{"rendered":"Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela"},"content":{"rendered":"\n

Posiadamy stosunkowo ma\u0142o informacji o tej \u015bwi\u0105tyni kt\u00f3re mo\u017cemy uzna\u0107 za pewne. Nie mamy przekaz\u00f3w kiedy powsta\u0142a, natomiast wiemy \u017ce by\u0142a pierwotnym ko\u015bcio\u0142em parafialnym dla Radziejowa (w wizytacjach ko\u015bcielnych z XVI w. okre\u015blana jest jako ko\u015bci\u00f3\u0142 niegdy\u015b parafialny w stosunku do fary radziejowskiej).  Na bardzo wczesne pochodzenie ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana Chrzciciela wskazuje samo wezwanie rozpowszechnione w XI  i XII w.   W XVI w. innowiercy (Kalwini) osiedli przy niewielkim, drewnianym ko\u015bciele \u015bw. Jana Chrzciciela po\u0142o\u017conym na wzg\u00f3rzu w kierunku po\u0142udniowym w stosunku do murowanego ko\u015bcio\u0142a Parafialnego pod wezwaniem Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny.  Mimo, \u017ce nie ma dok\u0142adnych danych o tym kto by\u0142 fundatorem ko\u015bcio\u0142a \u015bw.  Jana Chrzciciela, jednak jakie\u015b prawa do niej mieli Leszczy\u0144scy i dlatego oko\u0142o 1554r. Rafa\u0142 Leszczy\u0144ski , starosta radziejowski, odda\u0142 j\u0105 na u\u017cytek ministrom kalwi\u0144skim, kt\u00f3rzy za\u0142o\u017cyli przy niej szko\u0142\u0119. W Radziejowie by\u0142a w\u00f3wczas znaczna liczba innowierc\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0142uchali kaza\u0144 swojego ministra \u2013 Miko\u0142ajewskiego, kt\u00f3ry urz\u0119dowa\u0142 przy ko\u015bciele \u015bw. Jana Chrzciciela za miastem, prowadzi\u0142 tu tak\u017ce szko\u0142\u0119 w kt\u00f3rej mia\u0142 ponad czterdziestu uczni\u00f3w. Wobec sprzeciwu katolik\u00f3w wyra\u017conego s\u0142owami biskup\u00f3w w\u0142oc\u0142awskich sejmik obraduj\u0105cy w Radziejowie w 1618r. nakaza\u0142 odda\u0107 t\u0119 \u015bwi\u0105tyni\u0119 katolikom. W jakim znajdowa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas stanie nie wiemy. Wkr\u00f3tce jednak  zosta\u0142a zniszczona przez Szwed\u00f3w  i  nigdy ju\u017c nie odbudowana.  Na ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela r\u00f3\u017cnych  zapis\u00f3w dokonywali mieszczanie radziejowscy. W 1493r. od niejakiego Stefana wp\u0142yn\u0119\u0142a jedna grzywna. Dwa lata p\u00f3\u017aniej znacznie powa\u017cniejszy zapis poczyni\u0142a rodzina Choraszk\u00f3w, mianowicie nada\u0142a 4,5 grzywny rocznie z p\u0142atno\u015bci\u0105 na \u015bwi\u0119to patrona. W 1500 r. drobny legat uczyni\u0142a Barbara Hawza. Dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c zachowa\u0142a si\u0119 wzmianka o nadaniach na rzecz tego ko\u015bcio\u0142a. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela pe\u0142ni\u0142 w tym czasie funkcje liturgiczne i mo\u017ce uchodzi\u0107 za filialny w stosunku do ko\u015bcio\u0142a farnego. W literaturze spotykamy odmienne stanowiska co do jego usytuowania a zwa\u017cywszy na przypisywanie mu funkcji pierwszego ko\u015bcio\u0142a parafialnego jest to sprawa kluczowa w kwestii chronologii i topografii \u015bredniowiecznego miasta.  Jedni szukaj\u0105 go we wsi Stary Radziej\u00f3w, inni bli\u017cej dzisiejszego miasta. Wed\u0142ug docieka\u0144 Bogumi\u0142a Rogalskiego, ko\u015bci\u00f3\u0142 ten usytuowany by\u0142 w pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a farnego, w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci miasta, czyli na \u015bredniowiecznym przedmie\u015bciu. Wed\u0142ug przypuszcze\u0144 tego\u017c autora, ko\u015bci\u00f3\u0142  \u015bw. Jana Chrzciciela by\u0142 ko\u015bcio\u0142em farnym dla lokowanego w 1252r. miasta na terenie dawnej wsi Obora, rozci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 za ko\u015bcio\u0142em farnym. Wizytacje z ko\u0144ca XVI w. podaj\u0105, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 ten by\u0142 ma\u0142y, drewniany i znajdowa\u0142 si\u0119 na wynios\u0142ym wzg\u00f3rzu poza miastem. Wizytacja z pierwszej po\u0142owy XVII w. wyra\u017anie m\u00f3wi, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 ten uleg\u0142 zniszczeniu, a innowiercy w tym samym miejscu wybudowali w\u0142asn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119. W wizytacji z 1770 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana zniszczony przez arian umiejscawiano z ty\u0142u fary, w kierunku po\u0142udniowym na pag\u00f3rku. Jednocze\u015bnie odnotowano istnienie w Starym Radziejowie publicznej kaplicy, z bli\u017cej nieokre\u015blonego czasu. W XIX w. ko\u015bci\u00f3\u0142 ten lokalizowano w pobli\u017cu plebani. W \u015bwietle przedstawionych \u017ar\u00f3de\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela sta\u0142 poza miastem, czyli obszarem zabudowanym, na po\u0142udnie od fary, ale nie na \u015bredniowiecznym przedmie\u015bciu bo takiego w tym miejscu nie by\u0142o. Nic go nie \u0142\u0105czy\u0142o ze Starym Radziejowem, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 kaplica ufundowana ku czci poleg\u0142ych w bitwie p\u0142owieckiej 1331r. Niew\u0105tpliwie nale\u017cy go uzna\u0107 za pierwotny ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny dla Radziejowa. Ta najstarsza \u015bwi\u0105tynia parafialna zwi\u0105zana by\u0142a z pierwotn\u0105 lokacj\u0105 miasta. Po przeniesieniu miasta na niezbyt odleg\u0142e miejsce  od starego wzniesiono nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny a poprzedni sta\u0142 si\u0119 filialnym. Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela istnia\u0142 i pe\u0142ni\u0142 pos\u0142ug\u0119 duszpastersk\u0105 w XVI stuleciu o czym za\u015bwiadczaj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne mu \u017ar\u00f3d\u0142a. Wobec niejasno\u015bci w ustaleniu chronologii etap\u00f3w tworzenia miasta trudno cokolwiek pewniejszego powiedzie\u0107. Podobno ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela znajdowa\u0142 si\u0119 tak blisko fary radziejowskiej, \u017ce \u015bpiewy dochodz\u0105ce z ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana zak\u0142\u00f3ca\u0142y modlitwy w ko\u015bciele farnym. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci przeprowadzone zostan\u0105 badania archeologiczne nakierowane na odnalezienie relikt\u00f3w ko\u015bcio\u0142a pod wezwaniem \u015bw. Jana Chrzciciela, co pozwoli\u0142oby na przybli\u017cenie wczesnych dziej\u00f3w miasta i parafii.<\/p>\n\n\n\n

Opracowa\u0142 Krzysztof W\u0105trobicz<\/strong><\/em> na podstawie:<\/span><\/p>\n\n\n\n