{"id":1095,"date":"2025-09-10T11:08:50","date_gmt":"2025-09-10T09:08:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?page_id=1095"},"modified":"2025-09-10T11:13:32","modified_gmt":"2025-09-10T09:13:32","slug":"zwiazek-walki-zbrojnej-armia-krajowa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?page_id=1095","title":{"rendered":"Zwi\u0105zek Walki Zbrojnej \u2013 Armia Krajowa"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Zwi\u0105zek Walki Zbrojnej (ZWZ)<\/strong> powsta\u0142 13 listopada 1939 roku w miejsce rozwi\u0105zanej S\u0142u\u017cby Zwyci\u0119stwu Polski, staj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 zbrojn\u0105 Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego w czasie II wojny \u015bwiatowej. Na czele ZWZ stan\u0105\u0142 gen. Kazimierz Sosnkowski, ps. \u201eJ\u00f3zef Godziemba\u201d. Zgodnie z rozkazem Naczelnego Wodza, gen. W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego, 14 lutego 1942 roku ZWZ zosta\u0142 przekszta\u0142cony w Armi\u0119 Krajow\u0105 (AK)<\/strong>.G\u0142\u00f3wnym zadaniem AK by\u0142o przygotowanie kraju do powszechnego powstania zbrojnego, kt\u00f3re mia\u0142o wybuchn\u0105\u0107 w momencie za\u0142amania si\u0119 niemieckich si\u0142 okupacyjnych. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacji obejmowa\u0142a tworzenie struktur wojskowych, mobilizacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa do walki bie\u017c\u0105cej oraz ochron\u0119 Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Rejon Radziej\u00f3w (\u201eRezeda\u201d)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rejon Radziej\u00f3w, o kryptonimie \u201eRezeda\u201d (oznaczenie cyfrowe N-0-128), by\u0142 jednym z najwcze\u015bniej za\u0142o\u017conych w obwodzie nieszawskim. Powsta\u0142 w po\u0142owie 1940 roku z inicjatywy J\u00f3zefa Olszewskiego, ps. \u201eAndrzej\u201d, i Henryka Gruetzmachera. W sk\u0142ad pierwszej komendy wchodzili oficerowie rezerwy: Boles\u0142aw Bykowski, Jan \u015awiecimski, Tadeusz Lucjan \u015awiecimski, J\u00f3zef Jakub R\u0105czka i Tadeusz Krysiak<\/strong>. W 1941 roku do\u0142\u0105czy\u0142 do nich ppor. rez. Gorgolewski<\/strong>, ps. \u201eGrze\u015bkowiak\u201d, \u201eRy\u015b\u201d, a rok p\u00f3\u017aniej ppor. rez. W\u0142odzimierz Sikorowski<\/strong>, ps. \u201eKruk\u201d, wcze\u015bniej zwi\u0105zany z Narodow\u0105 Organizacj\u0105 Wojskow\u0105 (NOW).<\/p>\n\n\n\n

Z rejonem Radziej\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce por. rez. Wincenty Lewandowski<\/strong>, kt\u00f3ry od 1941 roku pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 \u0142\u0105cznika z innymi strukturami konspiracyjnymi w obwodzie, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie cz\u0142onkiem Bojowej Organizacji Ludowej (BOL) w Dobrem.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105wszy od 1942 roku, w Radziejowie kontakty z konspiracj\u0105 utrzymywano w punktach kontaktowych u rodziny Kici\u0144skich<\/strong> oraz u Boles\u0142awa Kruszy\u0144skiego<\/strong>. Leontyna Wro\u0144ska<\/strong> w latach 1940-1944 dostarcza\u0142a pras\u0119 konspiracyjn\u0105 do Radziejowa i Piotrkowa Kujawskiego, kt\u00f3r\u0105 odbiera\u0142a z punktu u Seweryny Kemnitz,<\/strong> ps. \u201eSerwus\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W 1941 roku ppor. rez. Gorgolewski<\/strong> i kolejarz Stefan Nowakowski utworzyli plac\u00f3wk\u0119 w Piotrkowie Kujawskim. W\u0142odzimierz Sikorowski<\/strong> w nast\u0119pnym roku powo\u0142a\u0142 plac\u00f3wk\u0119 w Top\u00f3lce, w gminie Czamanin, oraz s\u0142abo rozpoznan\u0105 plac\u00f3wk\u0119 w Boguszycach, kt\u00f3rej prawdopodobnym komendantem by\u0142 ppor. rez. Zygmunt Bartosik<\/strong>, ps. \u201eLen\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Rejon Dobre (\u201eDalia\u201d)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rejon w Dobrem, o kryptonimie \u201eDalia\u201d (oznaczenie cyfrowe \u201eN-0-130\u201d), zosta\u0142 utworzony w sierpniu 1943 roku, gdy komenda Bojowej Organizacji Ludowej podporz\u0105dkowa\u0142a si\u0119 dow\u00f3dztwu Obwodu AK Nieszawa. Rejon ten, bazuj\u0105cy na pracownikach cukrowni, szybko sta\u0142 si\u0119 najsilniejszy w obwodzie.<\/p>\n\n\n\n

Komendantem by\u0142 por. rez. Jerzy Gajewski<\/strong>, ps. \u201eStanis\u0142aw\u201d. Do sztabu nale\u017celi:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  • Jan Kobyli\u0144ski<\/strong>, ps. \u201eAndrzej\u201d, \u201eMaria\u201d, aplikant s\u0105dowy wysiedlony z Gdyni;<\/li>\n\n\n\n
  • Alfons Gracz<\/strong> (u\u017cywaj\u0105cy nazwiska Antoni Gramza), przedwojenny s\u0119dzia i notariusz z S\u0119p\u00f3lna Kraje\u0144skiego;<\/li>\n\n\n\n
  • por. rez. Wincenty Lewandowski<\/strong>, nauczyciel i \u0142\u0105cznik, pochodz\u0105cy z Krzywos\u0105dzy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    Kwatermistrzem by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Wolski<\/strong>, ps. \u201eWilk\u201d, \u201eSowa II\u201d, w kt\u00f3rego mieszkaniu, w specjalnej skrytce, przechowywano bro\u0144. Kapelanem rejonu by\u0142 o. J\u00f3zef Kowalski<\/strong>, a szefem s\u0142u\u017cby sanitarnej lekarz Wojciech Dobrowolski<\/strong>. Dzia\u0142ania Rejonu Dobre kontynuowa\u0142y te zapocz\u0105tkowane jeszcze w ramach BOL.<\/p>\n\n\n\n

    Na terenie cukrowni dzia\u0142a\u0142a zakonspirowana radiostacja. Korzysta\u0142 z niej mjr Zygmunt Krysiak<\/strong>, ps. \u201eJanusz\u201d, komendant Inspektoratu Rejonowego W\u0142oc\u0142awek ZWZ-AK, kt\u00f3ry otrzymywa\u0142 za jej po\u015brednictwem instrukcje i rozkazy. \u0141\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy Gajewskim a Krysiakiem utrzymywa\u0142 szwagier tego drugiego, Tadeusz Lucjan \u015awiecimski<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    Rejon Osi\u0119ciny (\u201eOstromlecz\u201d)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Rejon Osi\u0119ciny, kryptonim \u201eOstromlecz\u201d (oznaczenie cyfrowe N-0-119), jest s\u0142abo poznany. Jego komendantem by\u0142 ppor. rez. W\u0142odzimierz Sikorowski<\/strong>, ps. \u201eKruk\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    Do planowanych operacji tego rejonu nale\u017ca\u0142o przygotowanie zrzutowiska broni we wsi Mi\u0142ach\u00f3wek nad Jeziorem G\u0142uszy\u0144skim, kt\u00f3re stanowi\u0142o dobry punkt orientacyjny dla pilot\u00f3w. W operacj\u0119 zaanga\u017cowany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Rejon Dobre, a pomys\u0142 jej przeprowadzenia wyszed\u0142 od komendanta Gajewskiego. Bezpo\u015brednim wykonawc\u0105 mia\u0142a by\u0107 Plac\u00f3wka w Top\u00f3lce. Zrzucana z samolotu z Wielkiej Brytanii bro\u0144 mia\u0142a by\u0107 przetransportowana do Dobrego, a nast\u0119pnie wykorzystana do ataku na wycofuj\u0105ce si\u0119 wojska niemieckie na drodze W\u0142oc\u0142awek-Radziej\u00f3w-Inowroc\u0142aw. Fala aresztowa\u0144 z pocz\u0105tku 1944 roku uniemo\u017cliwi\u0142a realizacj\u0119 tej akcji.<\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n

    G\u0142\u00f3wne obszary dzia\u0142alno\u015bci AK w obwodzie nieszawskim<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Dzia\u0142alno\u015b\u0107 AK w obwodzie nieszawskim obejmowa\u0142a wiele p\u0142aszczyzn:<\/p>\n\n\n\n