{"id":1069,"date":"2025-09-10T10:49:53","date_gmt":"2025-09-10T08:49:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?page_id=1069"},"modified":"2025-09-10T11:12:57","modified_gmt":"2025-09-10T09:12:57","slug":"bojowa-organizacja-ludowa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?page_id=1069","title":{"rendered":"Bojowa Organizacja Ludowa"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bojowa Organizacja Ludowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bojowa Organizacja Ludowa (BOL)<\/strong> zosta\u0142a utworzona we W\u0142oc\u0142awku 17 stycznia 1940 roku. Dzia\u0142a\u0142a na terenie W\u0142oc\u0142awka oraz powiat\u00f3w w\u0142oc\u0142awskiego i nieszawskiego. Jej cz\u0142onkowie byli zwi\u0105zani z przedwojennym ruchem lewicowym, w szczeg\u00f3lno\u015bci z Polsk\u0105 Parti\u0105 Socjalistyczn\u0105. Na czele organizacji sta\u0142 podpu\u0142kownik Florian Soko\u0142owski pseudonim \u201eWandalin\u201d, a szefem sztabu by\u0142 porucznik Henryk Gluss-Brudzi\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0142\u00f3wna dzia\u0142alno\u015b\u0107 BOL obejmowa\u0142a <strong>samopomoc, szkolenia wojskowe oraz wywiad<\/strong> na potrzeby bie\u017c\u0105cej walki i przysz\u0142ych operacji wojskowych.<\/p>\n\n\n\n<p>W powiecie nieszawskim szczeg\u00f3lnie aktywna by\u0142a Komenda BOL w Dobrem. Komendantem tego oddzia\u0142u by\u0142 kapitan rezerwy <strong>Jerzy Piotr Krzesi\u0144ski<\/strong>. Pochodzi\u0142 z Nieszawy, a w Dobrem pracowa\u0142 jako komendant stra\u017cy po\u017carnej w miejscowej cukrowni. Komendzie BOL w Dobrem podlega\u0142y plac\u00f3wki w takich miejscowo\u015bciach jak: Krzywos\u0105dz, S\u0119dzin, Straszewo, Niegibalice, Byto\u0144 i Stary Radziej\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W sierpniu 1943 roku <strong>Jerzy Piotr Krzesi\u0144ski<\/strong> i por. rez. <strong>Jerzy Gajewski<\/strong> ps. \u201eStanis\u0142aw\u201d, poddali si\u0119 pod dow\u00f3dztwo <strong>Komendy Obwodu Armii Krajowej (AK) Nieszawa<\/strong>. W miejsce Komendy BOL Dobre utworzono <strong>Rejon AK Dobre<\/strong> o kryptonimie \u201eDalia\u201d (kryptonim numerowy N-O-130). Funkcj\u0119 komendanta Rejonu obj\u0105\u0142 J. Gajewski, natomiast J.P. Krzesi\u0144ski przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do konspiracji w Inspektoracie W\u0142oc\u0142awek, cho\u0107 nadal mieszka\u0142 i pracowa\u0142 w Dobrem.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjna<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacji by\u0142a wszechstronna i obejmowa\u0142a szereg kluczowych obszar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rekrutacja i szkolenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Werbowanie cz\u0142onk\u00f3w:<\/strong> Pozyskiwano osoby z przeszkoleniem wojskowym, w szczeg\u00f3lno\u015bci oficer\u00f3w i podoficer\u00f3w rezerwy, aby stopniowo rozbudowywa\u0107 liczebno\u015b\u0107 organizacji.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Szkolenia wojskowe:<\/strong> Organizowano zaj\u0119cia z wojskowo\u015bci oraz pos\u0142ugiwania si\u0119 broni\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Zaopatrzenie w bro\u0144 i materia\u0142y<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Zbi\u00f3rka broni:<\/strong> Gromadzono bro\u0144 ukryt\u0105 we wrze\u015bniu 1939 roku. Przyk\u0142adem jest <strong>W\u0142odzimierz Wrzesi\u0144ski<\/strong> ps. \u201eKruk\u201d i <strong>J\u00f3zef Depta<\/strong> ps. \u201eGo\u0142\u0105b\u201d, kt\u00f3rzy w 1939 roku odnale\u017ali w trzcinie nad miejscowym jeziorem oko\u0142o 20 pi\u0119ciostrza\u0142owych karabin\u00f3w, porzuconych prawdopodobnie przez Czech\u00f3w i W\u0142och\u00f3w, kt\u00f3rzy biwakowali w Dobrem w niemieckich mundurach i pe\u0142nili funkcje pomocnicze dla oddzia\u0142\u00f3w Wehrmachtu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zrzuty lotnicze:<\/strong> Przejmowano zrzuty broni z Wielkiej Brytanii, kt\u00f3re l\u0105dowa\u0142y na skraju <strong>\u201eLasu Micha\u0142owskiego\u201d<\/strong> w pobli\u017cu wsi Kobielice. Pierwszy zrzut odby\u0142 si\u0119 p\u00f3\u017an\u0105 wiosn\u0105 1943 roku, a drugi jesieni\u0105 tego roku. Zawiera\u0142y one miny, granaty, bro\u0144 kr\u00f3tk\u0105 oraz 31 karabin\u00f3w z amunicj\u0105 i instrukcj\u0105 obs\u0142ugi. Bro\u0144 ukrywano u <strong>W\u0142adys\u0142awa Wolskiego<\/strong> ps. \u201eWilk\u201d lub w magazynie nad owczarni\u0105 w Dobrem, pod opiek\u0105 <strong>Jana Chmielewskiego<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Radiostacja:<\/strong> Na terenie cukrowni w Dobrem dzia\u0142a\u0142a radiostacja ukryta pod kominem, kt\u00f3ra umo\u017cliwia\u0142a wysy\u0142anie meldunk\u00f3w do Londynu i odbieranie rozkaz\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>\u0141\u0105czno\u015b\u0107 i wywiad<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u0141\u0105czno\u015b\u0107 konspiracyjna:<\/strong> Rozbudowano system \u0142\u0105czno\u015bci, a w ka\u017cdej plac\u00f3wce zorganizowano skrzynki kontaktowe. G\u0142\u00f3wna skrzynka, s\u0142u\u017c\u0105ca tak\u017ce \u0142\u0105cznikom z zewn\u0105trz, znajdowa\u0142a si\u0119 u <strong>W\u0142adys\u0142awa Wolskiego<\/strong> i jego \u017cony <strong>Anny<\/strong><strong> <\/strong>(by\u0142a nauczycielka szko\u0142y powszechnej w Dobrem), kt\u00f3ra by\u0142\u0105 gospodyni\u0105 kwatery<br>i jednocze\u015bnie pe\u0142ni\u0142a rol\u0119 \u0142\u0105czniczki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Nas\u0142uch radiowy:<\/strong> Prowadzono nas\u0142uch radiowy. W mieszkaniu <strong>W\u0142odzimierza Wrzesi\u0144skiego <\/strong>w piecu kaflowym ukryty by\u0142 czterolampowy aparat radiowy, a drugi znajdowa\u0142 si\u0119 w domu<strong> Jana Frieske<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dzia\u0142alno\u015b\u0107 wywiadowcza:<\/strong> Gromadzono informacje o niemieckich jednostkach i obiektach wojskowych, takich jak lotnisko polowe w Seroczkach. Melduki zawiera\u0142y dane o rodzajach i ilo\u015bciach samolot\u00f3w, cz\u0119stotliwo\u015bci lot\u00f3w, przewo\u017conych \u0142adunkach i stanie osobowym. W tej dziedzinie wyr\u00f3\u017cniali si\u0119 <strong>J\u00f3zef Mielcarek<\/strong> ps. \u201eKorek\u201d, \u201eOdm\u0119t\u201d oraz <strong>Mieczys\u0142aw Kieres<\/strong> ps. \u201eLech\u201d, kt\u00f3rzy przed wojn\u0105 s\u0142u\u017cyli w 4. Pu\u0142ku Lotniczym w Toruniu jako strzelcy pok\u0142adowi.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Obserwacja poligonu:<\/strong> Prowadzono obserwacj\u0119 i sporz\u0105dzano opisy dzia\u0142a\u0144 Niemc\u00f3w na poligonie pod Toruniem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Sabota\u017c i dywersja<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Ma\u0142y sabota\u017c:<\/strong> Organizowano akcje sabota\u017cowe:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>J\u00f3zef Mielcarek <\/strong>ps. \u201eKorek\u201d, \u201eOdm\u0119t\u201d uszkodzi\u0142 dyfuzory w Cukrowni Dobre.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Jan Lewicki <\/strong>ps. \u201eStal\u201d wraz z innymi cz\u0142onkami doprowadzi\u0142 do wykolejenia 25-tonowego wagonu z burakami, co spowodowa\u0142o jednodniow\u0105 przerw\u0119 w produkcji.<\/li>\n\n\n\n<li>W noc sylwestrow\u0105 1941 roku <strong>Bonifacy Zielonka i J\u00f3zef Mielcarek<\/strong> wypu\u015bcili z cystern na lotnisku w Seroczkach oko\u0142o 60 000\u201380 000 litr\u00f3w benzyny lotniczej.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Pomoc i legalizacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Dzia\u0142alno\u015b\u0107 legalizacyjna:<\/strong> Osobom zagro\u017conym wyw\u00f3zk\u0105 na roboty do Niemiec lub aresztowaniem (g\u0142\u00f3wnie z Wielkopolski i Pomorza) dostarczano fa\u0142szywe dokumenty to\u017csamo\u015bci i znajdowano im zatrudnienie, g\u0142\u00f3wnie w cukrowni w Dobrem. Jan Frieske (sekretarz urz\u0119du obwodowego w przedwojennej gminie S\u0119dzin) wraz z Bonifacym Zielonk\u0105 wydali oko\u0142o 800 fa\u0142szywych dokument\u00f3w, w tym dokumenty to\u017csamo\u015bci (<strong>ausweis<\/strong>), karty \u017cywno\u015bciowe i przepustki.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ukrywanie uciekinier\u00f3w:<\/strong> Pomagano uciekinierom z obozu jenieckiego w Toruniu-Glinkach oraz obozu przej\u015bciowego w Inowroc\u0142awiu-M\u0105twach (filii obozu w Stutthofie), ukrywaj\u0105c ich g\u0142\u00f3wnie w kwaterze u Zofii Mielcarek.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dzia\u0142alno\u015b\u0107 samopomocowa:<\/strong> Organizowano szeroko zakrojon\u0105 pomoc:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Wysy\u0142ano paczki do oboz\u00f3w jenieckich (stalag\u00f3w i oflag\u00f3w). W dzia\u0142ania te zaanga\u017cowani byli m.in. Miros\u0142awa i Jan Kobyli\u0144scy oraz Maria i Jan \u201eAnatol\u201d Witkowscy.<\/li>\n\n\n\n<li>Wydawano potrzebuj\u0105cym nielegalnie zdobyte karty \u017cywno\u015bciowe, na odzie\u017c i obuwie.<\/li>\n\n\n\n<li>Jan Frieske i Bonifacy Zielonka wysy\u0142ali fa\u0142szywe depesze do Niemiec, aby umo\u017cliwi\u0107 wywiezionym na roboty uzyskanie urlopu.<\/li>\n\n\n\n<li>W\u0142odzimierz Wrzesi\u0144ski ps. \u201eKruk\u201d, ksi\u0119gowy w maj\u0105tku ziemskim w Dobrem, prowadzi\u0142 podw\u00f3jn\u0105 ksi\u0119gowo\u015b\u0107, co pozwala\u0142o miejscowej ludno\u015bci na uzyskanie dodatkowych racji zbo\u017ca i mi\u0119sa.<\/li>\n\n\n\n<li>Potajemnie wywo\u017cono cukier z cukrowni z przeznaczeniem do dalszej wysy\u0142ki do Warszawy i \u0141odzi.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bojowa Organizacja Ludowa Bojowa Organizacja Ludowa (BOL) zosta\u0142a utworzona we W\u0142oc\u0142awku 17 stycznia 1940 roku. Dzia\u0142a\u0142a na terenie W\u0142oc\u0142awka oraz powiat\u00f3w w\u0142oc\u0142awskiego i nieszawskiego. Jej cz\u0142onkowie byli zwi\u0105zani z przedwojennym ruchem lewicowym, w szczeg\u00f3lno\u015bci z Polsk\u0105 Parti\u0105 Socjalistyczn\u0105. Na czele organizacji sta\u0142 podpu\u0142kownik Florian Soko\u0142owski pseudonim \u201eWandalin\u201d, a szefem sztabu\u2026 <a class=\"continue-reading-link\" href=\"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/?page_id=1069\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr; <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1067,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-1069","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1069","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1069"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1070,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1069\/revisions\/1070"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tmkradziejow.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}